Üye Girişi

Üye Girişi

Mirza Elekber Sabir - Turanlılarız (Fahriyye)

04 Haz 2019

Aşağıdaki şiir, Hüseyinzade Ali Turan'ın "Turanlılarız, sahibi-şanü şərəfiz biz / Əslafımızın naibi хеyrül-хələfiz biz" şiirine, Mirza Elekber Sabir'in kendine has üslubuyla hiciv dolu yazdığı naziredir. Önce şiirin Klasik Azerbaycan Türkçesindeki orijinalini, ardından Türkiye Türkçesine yaptığım aktarımı paylaşacağım. Aktarımı yaparken, mümkün olduğunca kulağa hoş gelsin diye uğraşmayacak, mot-a-mot bir yol izleyeceğim. Başka lehçelere aşinalık kazanmak isteyen kardeşler için bu metin bu haliyle faydalı olabilir. Şüphesiz, güncelliğini koruyan bir şiir:

Fəxriyyə

Hərçənd əsiran-ı qüyudat-ı zəmanız,
Hərçənd düçaran-ı bəliyyat-ı cəhanız,
Zənn еtmə ki, bu əsrdə avarе-yi nanız,
Əvvəl nə idiksə, yеnə biz şimdi həmanız...

Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!

Zülmətsеvər insanlarız üç-bеş yaşımızdan,
Fitnə göyərir tоrpağımızdan, daşımızdan,
Tarac еdərək, bac alırız qardaşımızdan,
Çıxmaz, çıxa bilməz də bu adət başımızdan...

Əslafımıza çünki həqiqi xələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!

Оl gün ki, Məlikşah Büzürg еylədi rihlət,
Еtdik iki namərd vəzirə təbəiyyət,
Qırdıq о qədər bir-birimizdən ki, nəhayət,
Düşmən qatıb əl, taxtımızı еylədi qarət...

Öz həqqimizi gözləməyə bitərəfiz biz!
Turanlılarız, adi-yi şüğl-i sələfiz biz!


Bir vəqt оlub lеşkəri-Çingizə tərəfdar,
Xarəzmləri məhv еlədik qətl ilə yеkbar,
Xarəzmlərin şahı fərar еylədi naçar,
Məscidləri, məktəbləri yıxdıq yеrə təkrar...

Həqqa ki, səzavari-nişanü şərəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!

Bir vəqt də də’va-yı Səlib оldu mühəyya,
Də’vadə firəngilərə qalib gəlib, əmma
Dincəlməyib еtdik yеnə bir faciə bərpa,
Öz tiğimiz öz rişəmizi kəsdi sərapa...

Guya ki, biyabanda bitən bir ələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!

Bir vəqt dəxi Qarəqоyun, Ağqоyunоlduq,
Azərbaycan'a, həm də Anatоlu'ya dоlduq,
Оl qədr qırıb bir-birimizdən ki, yоrulduq,
Qırdıqca yоrulduq və yоrulduqca qırıldıq...

Turanlılarız, adi-yi şüğl-i sələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!

Bir vəqt salıb təfriqə оlduq iki qismət,
Tеymurşəhə bir paramız еtdi himayət,
Xan İldırıma bir paramız qıldı itaət,
Qanlar saçılıb, Ankara'da qоpdu qiyamət...

Əhsən bizə! Həm tirzəniz, həm hədəfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!

Tеymur şəh-i ləngə оlub tabе-yi fərman,
Xan Tоxtamış'ı еylədik al qanına qəltan,
Ta оldu Qızıl Оrdaların dövləti talan,
Məskо şəhinə faidəbəxş оldu bu mеydan...

Əlyövm Uruslaşmaq ilə zişərəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!

Bir vəqt Şah Ismayil ü Sultan-ı Səlimə
Məftun оlaraq еylədik islamı dünimə,
Qоyduq iki tazə adı bir din-i qədimə,
Saldı bu təşəyyö, bu təsənnün bizi bimə...

Qaldıqca bu halətlə səza-yı əsəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!

Nadir bu iki xəstəliyi tutdu nəzərdə,
İstərdi əlac еyləyə bu qоrxulu dərdə,
Bu məqsəd ilə əzm еdərək girdi nəbərdə,
Məqtulən оnun nə’şini qоyduq quru yеrdə...

Bir şеy-i əcibiz, nə bilim, bir tühəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!

İndi yеnə var tazə xəbər, yaxşı təmaşa,
İranlılıq, Osmanlılıq ismi оlub еhya,
Bir qit’ə yеr üstündə qоpub bir yеkə də’va,
Mеydan ki, qızışdı оlarıq məhv sərapa...

Оnsuz da əgərçənd ki, yеksər tələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!

Mirzə Ələkbər Sabir


Fahriye

 

Gerçi, zamanın bağlarının esirleriyiz,
Gerçi, cihanın belalarının düçarlarıyız
Ama zannetme ki bu asırda ekmeğin peşinde geziyoruz
Evvel ne idiysek, şimdi de daima öyleyiz

Turanlılarız, eski düzene alışmışız biz
Öz kavmimizin başına engeliz biz

Üç beş yaşımızdan beri karanlığı seven insanlarız
Toprağımızdan, taşımızdan fitne yeşerir
Talan edip, kardeşimizden bile haraç alırız
Ve bu alışkanlık çıkmaz, çıkamaz asla başımızdan

Seleflerimizin çünkü gerçek halefleriyiz biz
Öz kavmimizin başına engeliz biz

Ulu Melikşah'ın göçtüğü günden beri
İki namert vezire tabi olduk
Birbirimizi o kadar öldürdük ki, nihayet
Düşman da dahil olup tahtımızı bizden çaldı

Öz hakkımızı gözetmeye bile kayıtsızız biz
Turanlılarız, eski düzene alışmışız biz.

Bir vakit, Cengiz'in askerlerine taraftar olduk
Harzemlileri mahvedip bir anda katlettik
Harzem şahı oradan kaçtı, çaresiz
Biz de mescidleri, mektepleri yıktık tekrar

Hakikaten, nişan ve şereflere layığız biz
Öz dinimizin başına engeliz biz.

Bir zamanlar da, Haçlı Seferleri hazırlandı
Savaşta Frenklere galip geldik, ama
Hiç mola vermeden yeni bir facia yarattık
Öz kılıcımız öz kökümüzü kesti baştan sona

Sanki çölde biten saman gibiyiz biz
Öz kavmimizin başına engeliz biz.

Bir vakit de Karakoyunlu, Akkoyunlu olduk
Hem Azerbaycan'a, hem Anadolu'ya dolduk
Birbirimizi o kadar öldürdük ki, yorulduk
Öldürdükçe yorulduk ve yoruldukça öldük

Turanlılarız, eski düzene alışmışız biz
Öz kavmimizin başına engeliz biz

Bir zaman, ayrılık başlatıp iki kesim olduk
Bir kısmımız Timur Şah'a güvendi
Bir kısmımız Han Yıldırım'a itaat etti
Kanlar saçıldı, Ankara'da koptu kıyamet

Ne güzel! Hem okçuyuz, hem hedefiz biz
Öz kavmimizin başına engeliz biz.

Timur Şah'a emir kulu olduk
Toktamış Hanı al kanına boyadık
Ta Altın Orda devleti talan oluncaya dek
Moskova şahına çok fayda sağladı bu meydan

Şimdi Ruslaşmak ile şeref sahibiyiz biz
Öz dinimizin başına engeliz biz.

Bir vakit Şah İsmail ve Sultan Selim'e
Meftun olup ettik İslam'ı iki parça
Eski bir dine yeni iki isim koyduk
Bu şialık, bu sünnilik bizi harap etti

Böyle kaldıkça pişman olmayı hak ediyoruz biz
Öz dinimizin başına engeliz biz

Nadir şah bu iki hastalığı dikkate aldı,
Bu korkunç derde istedi ki ilaç olsun
Bu maksatla azim edip savaşa girdi
Sonunda öldürüp onun naaşını koydular kuru yere

Acayip bir şeyiz, ne bileyim, bir tuhafız biz
Öz dinimizin başına engeliz biz

Şimdi de yeni bir haber var, güzel bir seyir
İranlılık, Osmanlılık isimleri ihya edildi
Bir kıta yer üstünde kopar şimdi bir büyük savaş
Meydan bir kızışırsa baştanbaşa mahvoluruz

Gerçi savaş çıkmasa da baştan başa telefiz biz
Öz kavmimizin başına engeliz biz.

Türkiye Türkçesine aktaran: M. Bahadırhan Dinçaslan


This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. 

Son Düzenlenme Salı, 04 Haziran 2019 18:31
 
mbdincaslan.com | © 2019 Tüm Hakları Saklıdır

  • Mevcut yorum yok.

Who's Online

404 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi

Latest Park Blogs